Για το έβδομο τεύχος του περιοδικού Μετάφραση
Το περιοδικό Μετάφραση έχει φτάσει αισίως στο έβδομο τεύχος του και, το σημαντικότερο, διατηρεί τη ζωντάνια και τη φρεσκάδα που το χαρακτήριζαν από την αρχή. Με ένα αφιέρωμα στη γερμανική λογοτεχνία, σημαντικές μεταφραστικές δοκιμές και άρθρα για καίρια ζητήματα της μεταφρασεολογίας, με μια μείζονος ενδιαφέροντος παρουσίαση του αιωνόβιου αλλά πάντα επίκαιρου Γαλλοελληνικού Λεξικού του Α. Θ. Ηπίτη και μια εκτενή συζήτηση για τη μετάφραση της ψυχανάλυσης, η Μετάφραση παρεμβαίνει για άλλη μια φορά με άποψη στα μεταφραστικά μας πράγματα.
Στο αφιέρωμα, κατά τη συνήθη πρακτική της συντακτικής επιτροπής η οποία έχασε δυστυχώς προσφάτως ένα από τα μέλη της, την άξια μεταφράστρια Κατρίν Κολέτ, δεν φιλοξενούνται γνωστοί συγγραφείς. Οι έξι γερμανοί πεζογράφοι που ανθολογούνται από τον Σπύρο Μοσκόβου είναι καταξιωμένοι στη χώρα τους αλλά άγνωστοι στην Ελλάδα. Κάποιοι από αυτούς άλλωστε, όπως ο Τόμας Χέτκε, που διοργάνωσε την πρώτη γερμανική ανθολογία στο Διαδίκτυο το 1999 στην ιστοσελίδα Μηδέν, είναι νεότατοι. Πολύ μεγαλύτερος, ο Ούβε Γιόνζον θεωρείται εφάμιλλος του Γκύντερ Γκρας, παρά τη διαφορετική τεχνοτροπία του. Το αφιέρωμα είναι στο σύνολό του δομημένο με άξονα τη διαφορά ανάμεσα στην πρώτη μεταπολεμική γενιά και στη γενιά του '80, τη γενιά ενός ενοχικού «εμείς» και εκείνη του «εγώ», που στην περίπτωση των ανθολογούμενων συγγραφέων όμως ευτυχώς δεν καταλήγει στον «αυτισμό», όπως επισημαίνει ο επιμελητής του αφιερώματος.
Πολλές οι σημαντικές μεταφράσεις στο ανά χείρας τεύχος. Καρπός της συστηματικής ενασχόλησης της Μαρίας Παπαδήμα με τον Πεσόα είναι τα
αποστασιοποιημένα και αυτοσαρκαστικά Τέσσερα ποιήματα για τη Λισαβόνα, γραμμένα κατά την τελευταία δεκαετία της ζωής του ποιητή. Ο Ζακ Μπουσάρ μεταφράζει και σχολιάζει τον Βασιλιά Κονγκτου Ανδρέα Εμπειρίκου ως ένα σουρεαλιστικό ριμέικ του παραμυθιού Η ωραία και το τέρας,που απηχεί τη διαμονή του ποιητή στο Παρίσι τη δεκαετία του '20. Τη σκυτάλη παίρνει ο Βίκτωρ Ιβάνοβιτς μεταφράζοντας Εμπειρίκο στα ισπανικά, ενώ η Ζντράβκα Μιχάιλοβα παρουσιάζει τη βουλγαρική έκδοση την αφιερωμένη στον Εμπειρίκο, με αποσπάσματα από τα κυριότερα έργα του, κριτικά κείμενα και μαρτυρίες.
Στον χώρο της θεωρίας της μετάφρασης ο Ορτέγκα υ Γκασσέτ προβληματίζεται σχετικά με τη φύση της μετάφρασης και της γλώσσας, επηρεασμένος από τη φαινομενολογία και τον υπαρξισμό, και καταλήγει ότι τόσο η μετάφραση όσο και η ίδια η γλώσσα αποτελούν πράξεις ουτοπικές· ενώ ο Ζαν-Υβ Μασόν στο άρθρο του για το εφικτό και το ανέφικτο της μεταφραστικής πρακτικής θεωρεί τη μετάφραση μια «ελπιδοφόρα πράξη». Όσον αφορά την εργαστηριακή, τρόπον τινά, δουλειά του μεταφραστή, ο Υβ Μπονφουά εξηγεί τις μεταφραστικές διαδρομές και επιλογές του στον Λεοπάρντι, ενώ ο Μίλτος Φραγκόπουλος μελετά ένα δείγμα ενδογλωσσικής μετάφρασης του Πάουντ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει όμως η μελέτη περίπτωσης που πραγματεύεται ο Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος σχετικά με τον μεταφραστή Παπαδιαμάντη και την ευφυή επιλογή της λέξης «εγκεκορδυλημένος» στη μετάφραση ενός χωρίου του Βίου του Χριστού του Φάρραντ. Άπαξ 
συναντώμενη, η λέξη φέρει βαρύ το φορτίο του συγκειμένου της και αυτές ακριβώς τις συνδηλώσεις εκμεταλλεύεται ο Παπαδιαμάντης στον χαρακτηρισμό του Ηρώδη.
Το αφιέρωμα στην ψυχανάλυση ενδιαφέρει όσους ασχολούνται με τη μετάφραση ψυχαναλυτικών κειμένων και αναζητούν πηγές ορολογίας ή τρόπους οροθεσίας, αλλά και όλους όσοι ασχολούνται με τη μετάφραση των ανθρωπιστικών επιστημών γενικότερα. Διότι τα προβλήματα του συγκεκριμένου χώρου και οι προτεινόμενες λύσεις μπορούν συχνά να μετατεθούν και σε άλλους συναφείς χώρους. Τέλος, από τις βιβλιοκρισίες που κλείνουν ως συνήθως το τεύχος αξίζει να σημειώσουμε την εκτενή παρουσίαση του Μεγάλου Γαλλοελληνικού Λεξικού του Α. Θ. Ηπίτη, της «Βίβλου» των απανταχού μεταφραστών της γαλλικής, του οποίου η σπουδαιότητα αναδεικνύεται και επικυρώνεται, ενώ επισημαίνονται νέες πτυχές της προσφοράς του- ασχέτως αν διαφωνεί κανείς με επί μέρους απόψεις και κρίσεις του Β. Καμχή για την πορεία της λεξικογραφίας και την ως σήμερα καταγραφή της.
Βήμα 15/09/2002
